W dniu 30 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kluczowy wyrok w sprawie C-246/25 [Hańczynek]. Orzeczenie rzuca nowe światło na skutki eliminacji nieuczciwych warunków umownych wprowadzonych aneksami do umów kredytowych. Orzeczenie to ma fundamentalne znaczenie dla tysięcy kredytobiorców, którzy pierwotnie zaciągnęli kredyty w PLN, a następnie, na mocy aneksów, dokonali ich przewalutowania (indeksacji lub denominacji) do walut obcych, takich jak CHF.
Przedmiot sporu: Aneks nr 2 i ryzyko walutowe – Postaw na sprawdzoną kancelarię prawniczą – Adwokat Ewa Draga-Buchta
Sprawa rozpatrywana przez TSUE (szósta izba) dotyczyła sporu między konsumentem a BNP Paribas Bank Polska S.A. Kredytobiorca w 2007 roku zawarł umowę kredytu hipotecznego w złotych polskich (PLN) opartą na stawce WIBOR. Rok później, na mocy Aneksu nr 2, dokonano przewalutowania kredytu na franki szwajcarskie (CHF), zmieniając jednocześnie stawkę referencyjną na LIBOR (obecnie SARON).
Sąd Okręgowy w Warszawie powziął wątpliwość, czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych w aneksie za abuzywne, dopuszczalne jest – zgodnie z polską linią orzeczniczą – uznanie aneksu za nigdy nie zawarty i powrót do pierwotnej umowy w PLN + WIBOR.
Zapraszamy do kontaktu z mecenas Ewą Draga-Buchta pod numerem telefonu: + 48 501-530-186
Wykładnia art. 6 i 7 dyrektywy 93/13/EWG – Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Trybunał dokonał analizy przepisów Dyrektywy 93/13/EWG w kontekście zasad skuteczności i proporcjonalności. Kluczowe wnioski płynące z wyroku obejmują:
* Skutek „ex tunc”: Warunek uznany za nieuczciwy należy traktować tak, jakby nigdy nie istniał.
* Restitutio ad integrum: Celem ochrony konsumenta jest przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znajdowałby się on bez wprowadzenia nieuczciwego warunku.
* Dopuszczalność powrotu do umowy pierwotnej: TSUE uznał, że dyrektywa nie stoi na przeszkodzie, aby po unieważnieniu aneksu strony ponownie wiązała umowa w jej pierwotnym brzmieniu.
Sąd luksemburski wskazuje obowiązki sądu krajowego: Test równowagi i efekt odstraszający
Choć powrót do pierwotnej umowy jest możliwy, TSUE nałożył na sądy krajowe obowiązek weryfikacji dwóch kluczowych aspektów:
1. Interes konsumenta i negatywne konsekwencje
Sąd musi zbadać, czy przywrócenie pierwotnych warunków (np. powrót do stawki WIBOR zamiast korzystniejszego ekonomicznie LIBOR-u lub skrócenie okresu kredytowania) nie uderzy w konsumenta w sposób nadmierny. Jeżeli powrót do „starej” umowy jest dla kredytobiorcy skrajnie niekorzystny, sąd musi rozważyć inne skutki, w tym nieważność całej relacji kredytowej.
2. Efekt odstraszający (effet dissuasif)
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy, sankcje za stosowanie klauzul abuzywnych muszą być skuteczne. Przedsiębiorca nie może czerpać korzyści z faktu, że jego nieuczciwy aneks upadł. Jeśli powrót do pierwotnej umowy byłby dla banku „nagrodą” (np. wyższe oprocentowanie w PLN niż w CHF), mogłoby to naruszać zasadę odstraszania.
Kluczowa teza wyroku C-246/25:
„Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoją na przeszkodzie orzecznictwu, zgodnie z którym nieważność aneksu skutkuje powrotem do pierwotnej umowy, pod warunkiem zachowania rzeczywistej równowagi stron i zapewnienia skutecznej ochrony konsumenta.”
Co to oznacza dla „Frankowiczów” z aneksami?
Wyrok ten jest niezwykle istotny dla osób, które nie miały kredytu CHF od początku, lecz „weszły” w walutę w trakcie spłaty.
1. Indywidualna ocena korzyści. Konsument ma prawo ocenić, czy woli powrót do kredytu złotowego, czy dąży do stwierdzenia nieważności całej umowy. Nieważność w tym względzie dotyka pierwotnej struktury.
2. Trybunał w sprawie C-246/25 potwierdził, że ochrona konsumenta jest dynamiczna. Mechanizm powrotu do umowy pierwotnej po upadku aneksu jest dopuszczalny, ale nie może być stosowany automatycznie. Nie może on premiować bank lub nadmiernie obciążać kredytobiorcę. Każda sprawa wymaga zatem wnikliwej analizy porównawczej warunków sprzed i po zawarciu aneksu. Jak czytamy w pkt. 43 wyroku: „W każdym wypadku do sądu krajowego należy zbadanię, jaka była wola stron umowy w momencie, gdy zmieniały jej treść poprzez zawarcie aneksu„.